ÖLÜMSÜZLÜĞE DUYULAN AŞK – TRANSHÜMANİZM’E BAKIŞ / Birgül Karagöz

Ölümsüzlük, insanoğlunun var oluşundan bu yana ölüme meydan okuma duygusu hep var olmuştur. Sentetik bir bedende yaşamak ya da beynin sanal bir ortamda varlığını sürdürmesi gibi mesela.

Bir an için benliğinizi, kimliğinizi bir başka bedene aktarıldığını aklınıza getirmek, bunun ne olabileceğini düşünmek bile insanda farklı tatta duygular hissettirebilmektedir. Öyle ki bu aktarım da anılarınız, acı ve mutluluklarınız, çocukluk hatıralarınız, aşklarınız, sevdikleriniz de taşınıyor olacaktır. Tüm geçmişiniz bir robota aktarılması ve kimliğinizin orada var olması  nasıl bir duygu uyandırırdı sizde? Fiziksel bedeninizin öldüğünü gördükten sonra yapay bedende yaşayarak, gerçek bedeninizin ölümünü izlemek nasıl bir duygu uyandırırdı sizde?

Günümüzde  bu ölümsüzlük fikrine yakın duran bir felsefe var: Transhümanizm. Tanımına baktığımızda insanlığın hem zihinsel, hem fiziksel, hem de sosyal açıdan daha üst düzeylere ulaşabileceğine inanan felsefedir. Bu felsefeye inananlaraysa transhuman denmektedir. İnsanoğlunun bu üst benliğe ulaşması için yapılması gereken beş aşaması olduğu fikri vardır bu felsefede. Bu aşamalara ulaşmadan üst kimliğe ulaşılmasını olanaksız görmektedir. İnsanın zihinsel ve fiziksel olarak engelleri aşabileceğine inancı vardır bu felsefenin özünde. İnsanın yüksek zekasıyla, makine- insan karışımına ve ölümsüzlüğe ulaşma hayalini taşımaktadır içerisinde. Bunlardan ilki günümüz teknolojisine yaşadığımız, insan bedeninde veya eklentilerinde kısmen de olsa dijital teknoloji kullanılmasıdır ve bu aşama şu an için yaşanmaktadır; giyilebilir teknolojiyle, dijital saatlerle, telefonlar ya da kalp pilleriyle. Neuralink insan beynine yerleştirilen ciplerle felçli insanlara umut ışığı olmuştur.

Bunun yanısıra biyonik teknolojisinde, yapay organlar üretilebilmesi konusunda gelişme göstermiştir. El protezi mesela. Kalp, karaciğer vs organların üretiminde ilerlemeler kaydedilmiştir. Neuralink de benzer bir durum söz konusudur. İnsanlara uygulanan bir implant cihazdır. İnsanların zihinsel kapasitelerini artırmak için kullanılan bir potansiyel sağlamaktadır. Bunun yanısıra nanoteknoloji, nörobiyoloji, genetik mühendisliği sayesinde bu alanda önemli gelişmeler sağlayabilinir.

Düşünün ki, öyle bir an zaman gelsin ki, bulunduğumuz yerden sizin bir  kopyanızın olduğunu, yapay bedeni sizin yönetebileceğinizi. İlk aşama olarak bu sürecin aşılması durumu vardır. Bir diğer aşamaysa insan beyninin fiziksek olarak başka yapay bir bedene nakledilmesidir. Doğrudan sizin başka bir bedende varlığınızı sürdürebilme durumudur. Bir diğer aşamaysa fiziksel bir nakile gerek duymaksızın doğrudan zihninizin başka bir yapay bedene yüklenmesidir.

Beşinci aşamaya gelindiğindeyse bir bedene ihtiyaç duymadan yaşayabilmektir. Zihniniz ya da bilincinizin  yapay bir dünyaya aktarılmasıdır. Bunların hepsi şu an için uzak olarak görülse de ileri zamanlarda yaşanması mümkün olma imkanını korumaktadır. Bunun yanı sıra yaşanılan sıkıntıların başında teknoloji değil, etik hususlar vardır. Sadece belli bir kesimin kullanacağı olması  insanlık için bir sorun oluşturur mu düşüncesi de kaygı duyulan sebeplerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Tabi bunun yanı sıra yapay bedenlerin oluşturulması durumu vardır. Bu yapay bedenler insan bedeninin üstünde bir yeteneğe sahip olması durumunda bu bedenleri kimler kullanabilecek? Bu da imkanı olan ve maddi imkanı yüksek olan kişilerin kullanması olasıdır. Milyarderler, zenginler mesela.

Peki ölümsüzlük nasıl olacak? Dijital ortamda benliğin yaşaması için ise yüz milyarlarca nörona sahip olan insan beyninin kopyalanması, bunun simüle edilebilir olması gerekmektedir mesela. Bunun dışında sürekli kaynak nasıl sağlanacaktır? Bu da bir diğer sorunlardan biri. Öncesinde bahsedildiği üzere etik anlamdaki sorunlar nasıl aşılacaktır?

Diyelim ki, böylesi bir aktarım olsa da, beynin dijital bir ortama aktarılsa da ve kişilerin yapay bir bedende ya da sanal ortamda yaşadığınızı düşünsek de, acaba siz yine kendiniz mi olacaksınız? Yani fiziksel bedeninizden kopmuş, sanal bir ortamda yaşamak ve ya yapay bir bedenin parçası olmak o kişinin kimliğini taşır mı? Ya da sentetik bedenlerle sizle aynı yüzü taşıyanlarla olmanız ya da ahlaki değerleriniz ve zevkleriniz ya da tensel anlamda insan varlığını nasıl yaşayabilecektir? Ya da sentetik bedenle çocuk sahibi nasıl olabilecek? Şimdilik böylesi bir durum şu zaman için  ütopya da olsa böylesi yaşamak ne derece doğru olacaktır? Fiziki ölüm gerçekleştikten sonra beyin bilgilerin taşınması yine o bireyi aynı kişi yapar mı? Yoksa bilinçten öte başka bir canlı mı yaratır? İnsan beynine başka bir konak bulunduğunu, zihnin bu sentetik bedene aktarıldığını yada buna hiç gerek olmadan zihnin dijital ortama aktarılmasıyla düşüncelerinizin yaşaması, gerçeklikte ne derece yerini bulacağı fikri vardır. Hislerinizin yaşanmasında bulunduğunuz sentetik beden ne kadar karşılığını bulacaktır? Yoksa sadece bir düşünceden öteye geçemeyen bir oluşum olarak mı kalacaktır? İnsanları ileriye taşırken insanlar arasında bir ayrışmaya neden olabilir mi? Zengin ve güçlü kişilerin bu imkandan faydalanabiliyor olabilmesi açısından. Bunun gibi daha farklı soruları da beraberinde getirmesi de mümkündür.

Günümüzdeki şartlar ve koşulların ne getirdikleri düşünüldüğünde ve insanoğlunun ölümsüzlük hayali devam ettiği sürece daha nice soruları ve problemleri de beraberinde getirecektir. Sonuç her ne olsa da ölümün önüne geçilemediği gerçeğini de değiştirememektedir. İleri zamanda böyle bir gelecek bizleri bekliyor olursa eğer getireceği zorlukları ve yaşatacağı etik hususlarında aşılması gerekecektir. Teknoloji bizi her nereye götürse de gerçek ve as olan insandır. Yapay beden bir kabuk olmanın ötesine de geçmesi imkanlar dışındadır.

KAYNAKLAR:
Bebar Bilim
PopularScienceTR

BİRGÜL KARAGÖZ
17.Temmuz.2025

Yazarın diğer yazıları için tıklayınız…