IŞIK VE GÖLGENİN USTASI CARAVAGGIO

/ 17 Kasım 2021 / 283 views / yorumsuz
IŞIK VE GÖLGENİN USTASI CARAVAGGIO

Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571 – 1610)

Caravaggio için sanat tarihinin en hırçın ressamı desek yanlış olmaz. Ortaya koyduğu eşsiz eserler kadar agresif ve kavgaya meyilli yapısıyla da adından sıkça söz edilir. Yaptığı resimlerdeki muhteşem ışık ve gölge kullanımıyla bambaşka bir yere sahiptir. Ama yaşadığı çalkantılı ve zor yaşamı da en az resimleri kadar dikkat çekicidir.

İtalyan ressam, Milano yakınlarındaki küçük bir köyde dünyaya gelmiştir. Hatta soy ismi olan Caravaggio doğduğu kasabanın adıdır. Kendisi barok sanatının öncü isimleri arasında yer almaktadır.

Michelangelo Merisi da Caravaggio

Caravaggio’nun babası Fermo Merisi bir mimar ve dekoratördü. Gördüğünüz üzere sanatın içinde doğmuş ünlü ressam ama ne henüz 6 yaşındayken babasını vebadan kaybediyor. O dönem veba salgını o kadar büyük bir belaydı ki özellikle kuzey İtalya’nın beşte birini yok etmişti. Caravaggio, babasının kaybının ardından amcasıyla yaşamaya başlamıştır. Çağın diğer ünlü ressamları gibi çok küçük yaşta resme ilgi duymuştur. Annesi Lucia Aratori aristokrat bir aileden geliyordu ve Caravaggio’nun yeteneklerinin farkındaydı. Annesi onu henüz 11 yaşındayken Simone Peterzano’nun atölyesine yazdırdı. Hemen burada belirtmeliyim ki Peterzano da ünlü İtalyan ressam Tiziano’nun öğrencisidir. Bu atölyede tam 4 yıl kaldı ve henüz 13 yaşındayken annesini de kaybetti. Caravaggio’nun küçük yaşta yaşadığı bu travmatik kayıpların hırçın ve kavgacı kişiliğinin ortaya çıkmasında oldukça etkili olduğu düşünülmekte.
Caravaggio Milano’nun alışıldık resim anlayışının dışında eserler üretiyordu. Resimlerinin en belirgin özelliği siyah kullanımın baskınlığıdır. Ayrıca resimlerinde spot ışığı gibi nereden geldiği belli olmayan ışıkla figürlerin aydınlatılması ressamı Tenebrizm’e yaklaştırmaktadır; fakat Caravaggio herhangi bir akıma uyum çabasında değildi. O her zaman içinden geldiği gibi resim yapıyordu. Tenebrizm, genel hatlarıyla karanlığın içindeki gerçekliği ışık oyunlarıyla yücelterek verilen etkiyi arttırmaya yönelik bir tarzdı. Ünlü ressam da bunu sıklıkla yapıyordu.
Caravaggio’nun en etkilendiği sanatçı şüphesiz Leonardo’ydu ama o da kendinden sonraki birçok büyük isme ilham kaynağı olmuştur, bu ressamlardan Rembrandt başı çekmektedir. İtalya’da Giovanni Baglione, Fransa’da Georges de La Tour, Valentin’de Boulogne, İspanya’da Velazquez ve Zurbaran, Hollanda’da Van Honthosrt ve daha nice ressam Caravaggio’nun etkisinde kalmıştır. Etkilediği sanatçılara bakarak bile Caravaggio’nun ne kadar büyük bir ressam olduğunu anlayabilirsiniz.


Kendisini, kafasında sarmaşık dallarından oluşan tacı, elinde üzüm ve omuzlarını açıkta bırakan geleneksel Roma kıyafetiyle resmettiği “ Genç Hasta Baküs” adlı eseri ilk dönem eseridir. Koyu arka planda Baküs’ün omzuna ve yüzüne vuran ışık etkileyici bir biçimde figürü öne çıkartmıştır. Yine henüz 23 yaşında yaptığı “Hilebazlar” adlı eseri de aynı teknikle yapılmış olup, ressam daha hayattayken büyük ilgi ve beğeni toplamıştır. Caravaggio’nun en dikkat çekici eserlerinden birisi, hatta en bilineni desek yalan olmaz, “Judith Beheading Holofernes” adlı eseridir. Judith ve Holofernes’in hikayesini anlatmaktadır ki bu hikaye Eski Ahit’te geçiyor. Güzel Judith’in Holofernes’in kellesini kopartarak aldığı intikam oldukça etkileyici bir biçimde resmedilmiştir. Daha sonrasında birçok ressam bu resmin aynısını veya benzerlerini tuvale dökmüştür.

Sona doğru yaklaşırken şunu belirtmek isterim ki bir sanat eserini, resmi değerlendirirken, özellikle gizli anlatımlarda, ressam burada şunu anlatmak istemiştir demek bence yanlıştır. Sanat eserine bakan her bir birey kendince farklı çıkarımlar ve yorumlar yapabilir, bu da sanatın güzelliğinin ve kapsayıcılığının bir örneğidir. Caravaggio resimlerine baktığımızda yorumlara oldukça açık sahneler vardır. Bu da resimdeki gizemi daha da arttırmaktadır. Bazı kaynaklara göre 37, bazılarına göre 39 yaşında hayata veda eden büyük ustanın anısına saygıyla…

Arif Tan