KİTAP İNCELEMESİ
ALİ ÖZENÇ ÇAĞLAR, 1947 de Manisa’ da doğdu. Sanat yaşamına resimle başladı. Romancı öykücü ve şairdir. Kitap 71 syf. 2015te Artshop’tan çıktı. . 4 bölümden oluşuyor. Roma rakamlarıyla bölümlenmiş. Adından da anlaşılacağı gibi uzun şiirlerden tragedya ve destansı bir söyleyişle, yazılmış.
Uzun şiirlerden oluşuyor. Bu destansı hava ve söyleyiş, uzun mısralarla, kafiyeli ya da kafiyesiz, bazen kitabın genişliğine sığmayan mısralarla adeta okunurmuş gibi ( yüce) bir eda, duygu veya ilhamla yazılmış… Bazen 10 mısralık bazen daha fazla kıtalar şeklinde oluşmuş… kitabın özellikle ilk ana bölümleri (1. Ve 2. Bölümleri) öylesine bir ilham-esin ya da duyguyla yazılmış ki insanı kendinden geçiren yada tabiri uygunsa mest edercesine bir havaya sahip.
1.bölüm insanlık tarihinin bilinen en- eski dönemlerinden kesitler, anıştırmalar ile açılıyor konuya. Piramitler zamanı, roma imparatorları Augustinus, Tiberius, neron, Julius CESAR, adları anılarak, bazen firavundan bazen tarihi kişilere göndermeler yapılarak yazılmış!..
Özellikle ilk bölümün ve 2. Bölümün en önemli özelliği bence duygusu ve ilhamı olsa gerek. Böyle söylersem hata olmaz. Zaten ilk iki bölüm konusu ve teması olarak da örtüşüyor… Yani en eski zamanlardan beri, yönetenlerin insanları halkları kötü ve acımasızca yönettiklerini. Tabiri yerindeyse zulümle yönettiklerini söylemeye getiriyor şair. Konu ve teması da budur!
2.bölümde, şair doğa güzelliklerinden, umuttan, yeşerecek düşlerden ve haksızlıktan en önemlisi, aşktan bahsederek devam ediyor. 2.bölümün özellikle aşk temasını işlediğini söyleyebilirim. Birdenbire özne olarak şair sevdiğine konuşmaya ve aynı zamanda diğer temalardan söz etmeye devam ediyor… Biraz Yusuf ile Züleyha, Leyla ile Mecnun ve de Erzurumlu Emrah, Dadaloğlu gibi ünlü tarihsel kişiler yine sahnededir. Doğanın renklerinden en önemlisi de; güzel ve umutlu renklerden ve masalsı söyleyişle bazı olaylardan halk hikâyelerinden söz ediyor… Havası ve duygusu yine tragedya ve destansı tarzda.
3.bölümde, daha çok tarihten ve halk efsanelerinden bahsediyor ama “ilinci yeni”nin tarzı ve duyarlığı ile birleşiyor. Yani konuşma şekli ve duyarlığı ikinci yeni şiir akımına tıpatıp uyuyor diyebilirim. Şair bunu Edip Cansever’in ismini anarak da kanıtlıyor ve mühürlüyor bence…
Evrenin bazı nesnelerinden, boşluğundan, büyüklük ya da hiç olmaktan, genişliğinden ve halk edebiyatından söz ederek, belki de evrensel bir boyuta taşıyor kitabını.
Küçük halk kitlelerinden, sıradan küçük insandan ve sokaktaki adamlardan, kadınlardan bahsederek “ikşnci yeni” duygusuyla ve evrensel tarih sahnelerini adeta konuşma şeklini birleştiriyor şair. Bunu bilinçli olarak yapıyor elbette! Hatice teyze, işçiler ve birdenbire Lidya tarihinden olaylara giriyor hatta bir kıssadan hisse anlatarak, bir de paranın icadından bahsederek konuları kaynaştırıyor denilebilir! Özellikle ana eksen yine en eski zamanlardan beri yönetenlerin haksızlık ve zulümle ya da kendi çıkarları için yönettikleridir!
4. bölümde, savaşların ne kadar yanlış ve gereksiz olduğundan, mumyalı ya da mumyasız eski firavunların hala yaşadığından ya da despot yöneticilerin, acımasızlığından, özellikle de; “Arasanız bulursunuz halen Hitler kokan 2. Dünya savaşı kıyafetlerini” sözleriyle aslında hiçbir şeyin değişmediğinden ya da değişmeyeceğinden hırsla bahsediyor, şair. İkşnci yeninin söyleyiş tarzını da az kullanmıyor. Oldukça yerinde kullanmış. Fakat kitabın en önemli özelliği bence, güçlü ilhamı-esini ve duygusudur diyebilirim.
(ALİ ÖZENÇ ÇAĞLAR, ödüller almış, usta bir romancı, şair ve öykücüdür.)
Yenilmiş şehirler gibiyim yorgun ve suskun
Kırılgan. Tanrısal bir soluk alış, yok oluş belki
Düşen çan sesleriyle geriye ezanlar kaldı
Peki şimdi kim toplayacak bıraktığınız ölüleri
Öyle ki her birinin gözleri açık; gülümser gibi.
Bu ki tragedyanın kaçıncı episode si?
Cıların Özgün
30.09.2025
Yazarın diğer yazıları için tıklayınız…
